Marrëveshja Itali–Shqipëri për migracionin u nënshkrua më 6 nëntor 2023 nga Giorgia Meloni dhe Edi Rama. Ajo lejon që Italia të çojë në Shëngjin dhe Gjadër migrantë të shpëtuar në det, në struktura që ndodhen në territor shqiptar por veprojnë nën juridiksion italian. Kapaciteti i dy qendrave është deri në 3.000 persona, dhe kostoja totale për Italinë vlerësohet në 653 milionë euro; Shqipëria pritet të marrë rreth 80 milionë euro.
Sipas Il Post (11 qershor 2026), Gjadri funksionon që nga tetori 2024, por modeli origjinal, procedura e përshpejtuar e azilit për migrantë nga vende “të sigurta”, u bllokua nga gjykatat. Në mars 2025, një dekret e lejoi Gjadrin të funksionojë si qendër e zakonshme riatdhesimi (CPR). Më 10 qershor 2026 aty ishin rreth 70 burra, në një seksion me 144 vende. Shëngjini mbetet i papërdorur. Sipas raportimeve të prillit, afro 600 persona kishin kaluar nëpër qendra.
Rezultati është i diskutueshëm. Fratelli d’Italia thotë se 536 persona kaluan nga CPR-ja e Gjadrit brenda një viti; Ministria e Brendshme nuk publikon shifra për riatdhesimet, ndërsa një koalicion shoqatash vlerëson rreth 90 riatdhesime. Rregullat e reja evropiane të azilit hyjnë në fuqi më 12 qershor, dhe pritet të lejojnë klasifikimin e më shumë vendeve si të sigurta, gjë që mund t’i bëjë qendrat sërish të përdorshme sipas modelit fillestar. Pyetja nëse Shqipëria mund të cilësohet “zonë tranziti” varet nga dy vendime të Gjykatës së Drejtësisë së BE-së.
Ministri i Jashtëm Ferit Hoxha i tha Euractiv-it se marrëveshja mund të mos rinovohet kur të skadojë në 2030, sepse deri atëherë Shqipëria pret të jetë anëtare e BE-së. “Ndoshta nuk do të ketë rinovim”, tha ai.
