Inflacioni i përgjithshëm mat rritjen e çmimit të një shporte të gjerë mallrash dhe shërbimesh. Inflacioni bazë heq nga ajo shportë artikujt më të paqëndrueshëm, zakonisht energjinë dhe ushqimet e papërpunuara. Qëllimi është të shihet tendenca e qëndrueshme e çmimeve pa zhurmën e goditjeve të përkohshme.
Kjo ka rëndësi sepse një rritje e çmimit të naftës mund ta ngrejë inflacionin e përgjithshëm për disa muaj pa treguar se ekonomia po “nxehet”. Në anën tjetër, nëse inflacioni bazë rritet, shpesh shenjat janë te pagat dhe kërkesa, dhe banka qendrore reagon më fort. Ndaj bankat qendrore ndjekin të dyja matjet.
Rasti shqiptar ilustron dallimin. Banka e Shqipërisë tha se inflacioni mesatar 3,3% në korrik–gusht u shty nga karburantet dhe ushqimet e papërpunuara, ndërsa inflacioni bazë dhe ai i brendshëm u zbutën. Në të njëjtën kohë, banka paralajmëroi se tregu i ngushtë i punës dhe rritja e shpejtë e pagave mbeten rrezik afatmesëm.
Për lexuesin, mësimi praktik është ky: kur lexoni një numër inflacioni, pyesni nga vjen. Një rritje nga nafta ka kuptim tjetër nga një rritje nga paga.
